चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज नेपालकै सबैभन्दा व्यस्त पर्यटकीय गन्तव्य हो, जहाँ वार्षिक ३ लाखभन्दा बढी पर्यटक आउँछन्। यहाँ हरेक दिन सयौं पर्यटक आउँछन्।

यो ब्लगले तपाईंलाई केवल पर्यटकको संख्या मात्र देखाउँदैन, बरु ती संख्यालाई तपाईंको व्यवसायसँग कसरी जोड्ने भन्ने पनि देखाउँछ।

यहाँ आउने कुल पर्यटकहरुको संख्या

चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जमा पर्यटकको संख्या मात्र दुई वर्षमा दोब्बरभन्दा बढीले बढेको छ – सन् २०२१ मा १,४८,८८९ बाट सन् २०२३ मा ३,१५,६९५ पुगेको छ।

स्रोत: Department of National Parks and Wildlife Conservation (2077/78-2080/81); * - The latter 6 months data cited from Kantipur 25/1/2026 

यी संख्याहरुमा पनि ध्यान दिईराख्नुहोला l 

स्रोत:  SynergyFM 20/3/2026

यहाँ आउने कुल नेपाली पर्यटकहरुको संख्या

स्थानीय नेपाली पर्यटकहरू नै तपाईंको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण ग्राहक आधार हुन्। तिनीहरू वैकल्पिक होइनन्।अन्य पर्यटक समूहहरूको अवस्था फेरिए पनि, यो समूह जहिले पनि स्थिर रहन्छ।

स्रोत: Department of National Parks and Wildlife Conservation (2077/78-2080/81)

यहाँ आउने कुल विदेशी पर्यटकहरुको संख्या

विदेशी पर्यटकको संख्या निकै बढेको छ – सन् २०२१ मा ८,८८८ बाट सन् २०२३ मा १,१२,७२३ पुगेको छ। यद्यपि विदेशी पर्यटक नेपाली पर्यटकभन्दा संख्यामा कम छन्, तिनीहरूले प्रति व्यक्ति धेरै बढी खर्च गर्छन्।

स्रोत: Department of National Parks and Wildlife Conservation (2077/78-2080/81)

मासिक आउने कुल पर्यटक सङ्ख्याको अवस्था

चितवन आउने पर्यटकहरु कुन महिनामा बढी आउने गर्दछन्, प्रस्ट छ l यसर्थ, यो डेटालाई हेरर योजना बनाउनुहोस् l  

स्रोत: Department of National Parks and Wildlife Conservation (2077/78-2080/81)

प्रक्षेपित पर्यटक, २०२६
पछिल्लो चार वर्षको तथ्याङ्कले बलियो वृद्धि देखाउँछ। सन् २०२६ को लागि आफ्नो व्यवसाय योजना बनाउन यी तीन यथार्थपरक परिदृश्यहरूलाई ध्यानमा राख्नुहोस् l

• यी तथ्याङ्कहरूलाई योजनाको आधार (benchmark) को रूपमा मात्र लिनुहोस्। नीतिगत परिवर्तन, विश्व अर्थतन्त्र, वा स्थानीय घटनाका कारण पर्यटन द्रुत रूपमा उतारचढाव हुन सक्छ।

नोट:  ८०% को बिश्वास अन्तराल

जनसांख्यिक विवरण - चितवन

चितवनको जनसङ्ख्या हरेक वर्ष बढ्दै छ l सन् २०२६ मा ७५५,२५३ हुनेछ भने सन् २०३० मा ७७६,००० भन्दा बढी हुनेछन् l यो भनेको आधी दशकमा २१,६६५ ले वृद्धि हो l 

स्रोत:  NSO, 2021

बढ्दो जनसंख्याको अर्थ लन्ड्री, खाद्य आपूर्ति, र दैनिक उपभोगजस्ता सेवाहरूको लागि स्थानीय माग पनि बढ्छ, जसले केवल पर्यटकमा मात्र निर्भरता घटाउँछ।

तथ्याङ्कले माग देखाएको छ l अर्को चरण भनेको त्यो मागलाई आम्दानीमा कसरी बदल्ने भन्ने हो।

अन्त्यमा, चितवनमा केवल पर्यटक आकर्षित गर्ने मात्र होइन। यो उनीहरूको वरिपरि धेरै आम्दानीका स्रोतहरू निर्माण गर्ने बारे हो।