अपि नम्पा संरक्षण क्षेत्र नेपालको सुदूरपश्चिम प्रदेश अन्तर्गत दार्चुला जिल्लामा अवस्थित छ । यो क्षेत्रले यहाँको सम्पूर्ण हिमाली इको-प्रणालीलाई सुरक्षित राखेको छ l यहाँ पवित्र अपि हिमाल, घना जंगल र हिमचितुवा तथा रातो पाण्डाजस्ता दुर्लभ वन्यजन्तुहरु पाइन्छन् । यहाँको मौलिक आदिवासी संस्कृति पनि यो क्षेत्रको अर्को पहिचान हो ।

सन् २०२१ देखि २०२४ सम्म अपि नम्पामा पर्यटकहरु क्रमशः बढ्दै गएका छन् । नेपाली पर्यटकहरुको संख्या निकै कम छ l यस्तै अवस्था सार्क पर्यटकहरुको पनि छ । अन्य विदेशी पर्यटकहरु भने लगातार बढ्दै गएका छन् । सन् २०२१ मा यहाँ आउने कुल पर्यटक संख्या ९ थियो, भने सन् २०२३ मा यो संख्या २९ पुगेको छ । यो वृद्धि प्रायः विदेशी पर्यटकहरुकै कारणले हो । यसले अपि नम्पा शान्त, कम भीड भएको साहसिक गन्तव्यका रूपमा विश्व बजारमा बिस्तारै चिनिन थालेको संकेत गर्छ ।

स्रोत: राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण विभाग (२०७७/७८-२०८०/८१); * छ महिनाको मात्र उपलब्ध भएको l

सन् २०२१ देखि २०२३ सम्म अपि नम्पामा थोरै मात्र नेपाली पर्यटकहरु पुगेका छन् l त्यहाँ पुग्ने भनेको बैसाख–जेठ र असोजको महिनामा हो l संख्यामा हेर्ने हो भने, त्यहाँ पुग्ने नेपालीहरु भनेको ४/५ जना मात्र हुन् l यसले अपि नम्पामा नेपाली पर्यटकहरु न्यून र अत्यन्तै मौसमी रहेको देखाउँदछ ।

स्रोत: राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण विभाग (२०७७/७८-२०८०/८१)

सुदुरपस्चिममा नेपाल-भारत सिमा भएता पनि सन् २०२१ देखि २०२४ सम्म यहाँ सार्क पर्यटकहरुको उपस्थिति शून्य नै रह्यो l तर, अन्य देशका पर्यटकहरु भने आएका छन् l सन् २०२१ मा विदेशी पर्यटकहरुको संख्या ६ थियो भने सन् २०२३ सम्ममा यो संख्या २४ पुगेको छ l यी पर्यटकहरु मुख्यतया चैत्र–बैशाख र असोज–मंसिरमा बढी आउँछन् । श्रावण–भदौमा भने प्रायः कोही आउँदैनन् । यसले अपि नम्पा राम्रो मौसम हुँदा घुम्न आउने वन्य क्षेत्र हो भन्ने संदेश दिएको छ l

स्रोत: राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण विभाग (२०७७/७८-२०८०/८१)

सन् २०२१ मा पर्यटक आगमन बैशाख र मंगसिरमा मात्र सीमित थियो । तर, २०२३ सम्म आइपुग्दा आठ वटा महिनामा पर्यटकहरु आएका छन् । मुख्य चाप चैत्र-बैशाख र असोज–मंसिरमा देखिन्छ । श्रावण–भदौ भने प्रायः खाली नै रहन्छ ।

स्रोत: राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण विभाग (२०७७/७८-२०८०/८१)

अपि नम्पामा आउने पर्यटक संख्यालाई हेरेर केहि दीगो रणनीतिहरु बनाउन सकिन्छ l अहिलेको प्राथमिकता भनेको यहाँ आउने सीमित पर्यटकलाई भरपर्दो आगमनमा रूपान्तरण गर्नु नै हो l यसका लागि फरक रणनीति बनाएर पर्यटकहरुको आवश्यकताअनुसार विविध प्याकेज र सेवा दिन थाल्नुपर्छ l

सन् २०२१ देखि २०२४ सम्मको पर्यटक संख्यालाई आधार मानेर २०२६ का लागि अपि नम्पा संरक्षण क्षेत्रमा आउन सक्ने अनुमानित पर्यटक संख्या तल प्रस्तुत गरिएको छ ।

नोट: ८०% को बिश्वास अन्तराल

• यसको सुन्दरता जोगाउनुहोस्: अपि नम्पा शुद्ध हिमाली वन्य क्षेत्र हो । यसर्थ, संरक्षण र स्थानीय संस्कृतिलाई यहाँ जहिले पनि प्राथमिकतामा राख्नुहोस् । कम असर पर्ने पदयात्रा र “Leave No Trace” अभ्यास कडाइका साथ लागू गर्नुहोस् ।

• पर्यटक बढी आउने समयमा छुट्टै रणनीति बनाउनुहोस्: बैशाख–जेठ र असोज–कात्तिकमा बिशेष रणनीति बनाउनुहोस् । अन्य समय भने मर्मत, गाइड तालिम र स्थानीय स्रोतसाधनको आपूर्ति बलियो बनाउने तिर लाग्नुहोस् ।

• संख्यामा होइन, गुणस्तरमा प्रतिस्पर्धा गर्नुहोस्: यहाँ आउने पर्यटक थोरै छन् तर बिशेष खाले हुन् l यसर्थ, सस्तो सेवा भन्दा पनि गुणस्तर सेवामा बढी जोड दिनुहोस् l दक्ष गाइड सेवा दिनुहोस् l

• नाफाबाट बिस्तारै अघि बढ्नुहोस्: ऋण होइन, नाफालाई पुनःलगानी गर्नुहोस् । सोलार बत्ती, समुह भएर बस्न सक्ने ठाउँ, वा सफा खानेपानीको व्यवस्थाले पनि धेरै राम्रो नतिजा दिन्छ l

• पदयात्रीका लागि भरपर्दो प्रवेशद्वार बन्नुहोस्: धनगढी वा डडेल्धुराबाट यातायातको सुविधा, अनुमति पत्रको व्यवस्था वा स्थानीय होमस्टे/क्याम्प व्यवस्थापनसहितको भरोसायोग्य सेवा दिनुहोस् ।

• नेपाली पर्यटकलाई समेट्नुहोस्: विदेशी पदयात्री मुख्य हुन्, तर दशैं–तिहारमा विशेष “चाडपर्व यात्रा” प्याकेज बनाएर नेपालीहरुलाई यहाँ ल्याउने व्यवस्था गर्नुहोस् ।