कोशी टप्पु वन्यजन्तु आरक्षमा स्वागत छ। यो नेपालको सबैभन्दा सानो वन्यजन्तु आरक्ष हो। यो ५०० भन्दा बढी प्रजातिका चराहरूको लागि प्रसिद्ध छ। यो आरक्ष सप्त कोशी नदीमा अवस्थित छ। यो सिमसार "अर्ना" भैंसीहरूको पनि घर हो । यो आरक्ष पूर्वी नेपालमा छ। प्लेन वा गाडी यातायात दुवैबाट यो ठाउँ पुग्न निकै सजिलो छ ।

नेपाली पर्यटकहरुको संख्या हरेक वर्ष बढ्दो छ l सन् २०२१ मा ७,७६७ थिए भने सन् २०२३ मा यो संख्या १२,०१९ पुगेको छ l समग्रमा हेर्दा, यहाँ पुग्ने कुल पर्यटक मद्धे नेपाली पर्यटकको हिस्स ९७% भन्दा धेरै छ l विदेशी पर्यटकहरुको संख्या सानो भए पनि, हरेक वर्ष यो संख्या बढ्ने क्रम छ l सन् २०२१ मा जम्मा २० जना विदेसी र ४ जना सार्क पर्यटकहरु थिए भने, सन् २०२३ मा यो संख्या २९७ र ६५ पुगेको छ l सन् २०२४ को मध्य सम्म १८७ र ४२ विदेशी पर्यटकहरु यो आरक्षमा भ्रमण गर्न आएका छन् l  

स्रोत: राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण विभाग (२०७७/७८-२०८०/८१); * छ महिनाको मात्र उपलब्ध भएको l

पर्यटक सङ्ख्या र रणनीतिक अवसरहरु माघ, फागुन, चैत, बैशाख र पुस महिनामा नेपाली पर्यटकहरू यहाँ धेरै आउने गर्छन् । चिसो कम र घुम्न सहज हुने भएकोले पनि यो समय रोजेको हुनसक्छ l दशैँ-तिहारको बेला पनि यहाँ नेपाली पर्यटकहरु आउने गर्छन, तर साउन अनि भाद्र महिनामा भने अरु महिना भन्दा कम हुन्छन l यसले देखाउँछ कि वर्षभरिको आम्दानी केही सीमित महिनामा नै गर्नुपर्ने हुन्छ l पर्यटक कम आउने समयमा आम्दानीको अन्य विकल्प खोज्नुपर्छ l

स्रोत: राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण विभाग (२०७७/७८-२०८०/८१)

सार्क तथा अन्य विदेशी पर्यटकहरूको संख्या अत्यन्त न्यून छ l यस्तै, यिनीहरुको आगमन न त भरपर्दो छ, न त नियमित नै । सन् २०२१ को तुलनामा २०२३ मा संख्यामा केही वृद्धि देखिए पनि महिनाअनुसार ठूलो उतार–चढाव कायम नै छ । धेरै महिनामा विदेशी पर्यटकहरुको आगमन शून्य नै रहन्छ, विशेषगरी पानी पर्ने महिनाहरुमा । यसर्थ, यिनीहरुको संख्या हेरेर कुनै निश्चित व्यस्त महिना अनुमान गर्न गाह्रो छ । कहिलेकाहीँ एक–दुई समूहको भ्रमण वा विशेष कार्यक्रमका कारण अस्थायी रूपमा चाप देखिन्छ। यस अवस्थाले विदेशी पर्यटकहरुको आगमन नियमित भन्दा बढी संयोगजन्य वा विशेष समूहमा आधारित छ भन्ने कुरोको जानकारी दिन्छ ।

स्रोत: राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण विभाग (२०७७/७८-२०८०/८१)

आरक्षमा घुम्न आउने पर्यटकहरु निश्चित महिनामा धेरै, अरुमा कम यात्रा गर्छन, याने यात्रा मौसमी छ l पौष-फाल्गुण र चैत्र-बैशाख सधै ब्यस्त हुने महिनाहरु हुन् l श्रावण-भाद्रमा पर्यटक संख्या एकाएक घट्छ l यसले यहाँको मौसमी यात्रालाई पुस्टि गर्छ l ​

स्रोत: राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण विभाग (२०७७/७८-२०८०/८१)

कोशी टप्पुमा देखिएको पर्यटकहरुको सङ्ख्यालाई आधार मानेर, तल केहि रणनीतिक वृद्धिका अवसरहरु राखिएका छन् l अझ भन्नु पर्दा, मुख्य ध्यान नेपाली पर्यटकहरुलाई वर्षभरि यहाँ ल्याउने र सानो तर भरपर्दो अन्तर्राष्ट्रिय बजारलाई पनि विकास गर्दै लाने तिर सोच्नुपर्छ l

सन् २०२१ देखि २०२४ सम्मको पर्यटक संख्यालाई आधार मानेर २०२६ का लागि अपि नम्पा संरक्षण क्षेत्रमा आउन सक्ने अनुमानित पर्यटक संख्या तल प्रस्तुत गरिएको छ ।

नोट: ८०% को बिश्वास अन्तराल

• वन्यजन्तुलाई मुख्य आकर्षक बिन्दु बनाउनुहोस्: कोशी टप्पु केवल घुम्ने पार्क होइन, संरक्षण क्षेत्र पनि हो । चरा र जंगली भैंसी “अर्ना” को सुरक्षालाई सबैभन्दा माथि राख्नुहोस् । पर्यटकहरुलाई व्यवस्थित रूपमा घुमाउनुहोस् ।  

• दुइ सिजनको योजना बनाउनुहोस्:  यहाँ दुई सिजन छन् l असोज–चैत्र र असार-भाद्र । व्यस्त समयमा पंक्षी अवलोकन टुरलाई सबै भन्दा प्राथमिकतामा राख्नुहोस् । कम पर्यटक आउने समयमा मर्मत, गाइड तालिम, र विशेष "ग्रिन सिजन" टुर तयार गर्नुहोस् ।

• होटल होइन, विशेषज्ञ बन्नुहोस्:  यहाँ आउने पर्यटकहरुले पंक्षीअवलोकनलाई पहिलो प्राथमिकतामा राख्ने हुन् । यसर्थ, यो पाटोलाई बुझेर आफ्नो व्यवसायलाई अघि सार्नुहोस् l पंक्षी अवलोकनमा सबैभन्दा जानकार रहनुहोस् । सोहि अनुसार गाइडलाई तालिम दिनुहोस् l चराको बसाईसराई र अर्ना केन्द्रित विशेष टुर दिनुहोस् ।

• समुदायलाई पनि आफु संगै अघि बढाउनुहोस्:  आफ्नो कमाइको केहि भाग स्थानीय क्षेत्रमा पनि लगानी गर्नुहोस् । वरपरका होमस्टेलाई पनि सहयोग गर्नुहोस् । स्थानीय सामग्री गाउँबाट नै किन्नुहोस् l सबैले प्रयोग गर्न मिल्ने सुविधामा सुधार ल्याउन मद्धत गर्नुहोस् । यहाँको पर्यटनले स्थानीयहरुई बिशेष सहयोग पुर्याउनुपर्छ ।

• यात्रालाई सहज र कम झन्झटिलो बनाउनुहोस्:  चराप्रेमी पर्यटकहरु प्रकृतिसंग नजिक हुन् चाहन्छन l यसैले, यात्रालाई सहज र कम झन्झटिलो बनाउने उपाय सोच्नुहोस् । नजिकका सहरबाट सजिलै बुक गर्न मिल्ने गरीको प्याकेज ल्याउनुहोस् l सो प्याकेजमा यातायात, प्रवेश परमिट, राम्रो गाइड, र बस्ने खाने सुविधा सबै जोड्नुहोस् ।

• नेपाली पर्यटकहरुको सम्मान गर्नुहोस्:  यहाँ आउने अधिकांश पर्यटकहरु नेपाली नै हुन् । उनीहरू नै यहाँको सबैभन्दा महत्वपूर्ण बजार हो । शनिवार र दशैंजस्ता बिदामा विशेष अफर बनाउनुहोस् । परिवार र विद्यार्थीलाई आकर्षित गर्नुहोस् । यो राष्ट्रिय सम्पदाप्रति गर्व गराउने सेवा सेवा दिनुहोस् ।