पर्सा राष्ट्रिय निकुञ्ज नेपालको महत्वपूर्ण संरक्षित क्षेत्रमध्ये एक हो l यो तराईको दक्षिण-मध्य भागमा, भारतसँगको सिमानासँग अवस्थित छ। यस निकुञ्जको फराकिला बन, घाँसे मैदान, र शान्त नदीहरूले यहाँ भएका विभिन्न जङ्गली जनावरहरूलाई सुरक्षित आश्रय दिएको छ । यहाँ हात्ती, बाघ, चित्तल, हिरण जस्ता जनावरहरूसँगै धेरै प्रकारका पंक्षीहरू पनि पाइन्छ । यस निकुञ्जमा कम भीडभाड हुने भएकोले प्रकृतिप्रेमी र वन्यजन्तु अवलोकन गर्न चाहने पर्यटकहरूका लागि शान्त र रमाइलो स्थल बनेको छ l जैविक विविधता र प्राकृतिक सौन्दर्यले भरिएको पर्सा राष्ट्रिय निकुञ्जले नेपालमा वन्यजन्तु पर्यटनको महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेको छ l

​पर्सा राष्ट्रिय निकुञ्ज काठमाडौँबाट करिब १५० किलोमिटर दुरीमा पर्दछ, जुन ६-७ घण्टाको बाटो हो l वीरगञ्जबाट यहाँ आउन करिब २५ किलोमिटरको यात्रा गर्नुपर्छ l हेटौडाबाट भने ८० किलोमिटर l सडक यात्रा मुख्य पहुँचको माध्यम भएकाले धेरै पर्यटकहरू पर्सा भ्रमणलाई चितवन सफारी सर्किटसँग जोडेर यात्रा गर्ने गर्छन् ।

पर्सा राष्ट्रिय निकुञ्जमा सन् २०२१ मा २४३ पर्यटकहरु थिए भने यो सङ्ख्या सन् २०२३ मा १,०६३ पुगेको छ । ध्यान दिनुपर्ने मुख्य कुरो त विदेशी र सार्क पर्यटकहरुमा आएको वृद्धि पनि हो l सङ्ख्या उल्लेख्य नभए पनि विदेशी पर्यटकहरुको चहलपहल पछिका बर्षहरुमा बढेको छ l सन् २०२४ को पहिलो छ महिनामा देखिएको पर्यटकहरुको आगमनले यो क्षेत्रमा कम पर्यटक पो आउने हो कि भन्ने जानकारी दिएको छ ।

स्रोत: राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण विभाग (२०७७/७८-२०८०/८१); * छ महिनाको मात्र उपलब्ध भएको l

पर्सा राष्ट्रिय निकुञ्जमा नेपाली पर्यटकहरुको आगमन अत्यधिक मौसमी छ। याने, कुनै महिना धेरै, अन्य महिना कम l अधिकांश भ्रमण असार-भाद्रमा हुन्छ l जस्तो, सन् २०२३ मा आएका ९७५ नेपाली पर्यटकहरु मद्धे ७६% भन्दा बढी यहि तीन महिनामा आएका थिए । बाँकी नौ महिनामा पर्यटक सङ्ख्या कम छ l अझ, सन् २०२३ को असोजमा त कोहि पनि पर्यटक यहाँ घुम्न आएनन् ।

स्रोत: राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण विभाग (२०७७/७८-२०८०/८१)

विदेशी पर्यटकहरुको भ्रमण तालिका नेपाली पर्यटकहरु भन्दा फरक छ । उनीहरु प्रायः बैशाख-असारमा यहाँ आउने गरेका छन् l सार्क र अन्य देशका पर्यटकहरु हरेक वर्ष बढ्दै गएका छन्, तर सङ्ख्या अझै पनि न्यून छ l सङ्ख्यामा भन्नु पर्दा, सन् २०२१ मा जम्मा ५ जना विदेशी पर्यटकहरु थिए भने यो सङ्ख्या २०२३ मा ८८ पुगेको छ l

स्रोत: राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण विभाग (२०७७/७८-२०८०/८१)

पर्सा राष्ट्रिय निकुञ्जमा पर्यटक संख्या लगातार बढ्दै गएको छ। सन् २०२१ मा २४३ जना पर्यटक थिए भने सन् २०२३ मा यो संख्या १,०६३ पुगेको छ। अधिकांश नेपाली पर्यटकहरु असार-भाद्रमा भ्रमण गर्न आउँछन् जुन कुल पर्यटकको ७०% भन्दा बढी हो l यसको विपरित, विदेशी पर्यटकहरू बैशाख-जेठलाई प्राथमिकता दिन्छन् l जसले विदेशी पर्यटकहरूको लागि उपयुक्त समय बनाउँछ। असोज-चैत्रमा सबै खाले पर्यटकहरुको संख्या कम हुन्छ l

स्रोत: राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण विभाग (२०७७/७८-२०८०/८१)

पर्सा राष्ट्रिय निकुञ्ज भ्रमण गर्न आउने पर्यटकहरुको सङ्ख्याले प्रशस्त सम्भावना देखाएको छ । यस निकुञ्जमा आउने अधिकांश पर्यटकहरु नेपाली हुन् भने विदेशी पर्यटकहरूको पनि चासो बढ्दै गएको छ। तल प्रस्तुत क्षेत्रहरुले यहाँ के गर्दा हुन्छ, के गर्दा सोच्नु पर्छ भन्ने जानकारी दिएको छ l

सन् २०२१–२०२३ को पर्यटक सङ्ख्या र २०२४ को आंशिक तथ्यांकलाई आधार बनाएर २०२६ का लागि पर्सा राष्ट्रिय निकुञ्जमा तीन सम्भावित पर्यटक संख्या अनुमान गरिएको छ।   

नोट: ८०% को बिश्वास अन्तराल

• मुख्य प्राथमिकता वन्यजन्तु संरक्षण:  पर्सा राष्ट्रिय निकुञ्जको मुख्य सम्पत्ति भनेको बाघ, गैंडा, र सालको घना जंगल हो l यसर्थ, यिनीहरुको संरक्षण मुख्य प्राथमिकता हुनुपर्छ l सफारी र पदयात्रा जस्ता अनेकन पर्यटन गतिविधिहरूले वन्यजन्तुलाई कम असर पर्ने गरि संचालन गर्नुपर्छ l हरेक पर्यटकलाई वन्यजन्तुको सम्मानपूर्वक अवलोकन र संरक्षणबारे शिक्षित पनि गराउदै लानुहोस् । 

• मौसमी आगमनलाई बुझ्नुहोस्: पर्यटकहरु धेरै आउने असार-भाद्रमा प्रिमियम सफारी र गाइडेड टुरहरूमा ध्यान दिनुहोस् । पर्यटकहरु कम आउने समयमा वन्यजन्तु र पंक्षी अवलोकनका आरामदायी प्याकेजहरु ल्याउनुहोस् ।

• पार्क मात्र होइन, वन्यजन्तु अवलोकनको मुख्य आधार बन्नुहोस्:  पर्सालाई नेपालको सबैभन्दा पहुँचयोग्य र वन्यजन्तु हेर्ने सबै भन्दा उपर्युक्त गन्तव्यका रूपमा स्थापित गर्नुहोस्। गाइडहरूलाई स्थानीय परिस्थिति, जनावरको व्यवहार, र चराचुरुङ्गी थाहा पाउन सकिने गरि तालिमको व्यवस्था गर्नुहोस् । 

• समुदायसंगै अघि बढ्नुहोस्: स्थानीय थारु समुदायलाई पर्यटनका मुख्य साझेदारको रूपमा समावेश गर्नुहोस्। बफर जोनका गाउँहरूमा होमस्टे, सांस्कृतिक भ्रमण, र परम्परागत परिकारमार्फत साँस्कृतिक अनुभव प्रवर्द्धन गर्नुहोस्। 

• यात्रालाई सरल बनाउनुहोस्: यातायात, अनुमति, गाइडेड जिप सफारी, र विश्वसनीय आवाससहितका प्याकेज प्रस्ताव गर्न ट्राभल एजेन्सीहरूसँग सहकार्य गर्नुहोस् । 

• नेपाली पर्यटकहरुलाई प्राथमिकतामा राख्नुहोस्: नेपाली पर्यटकहरू यस निकुञ्जको स्थिर आधारस्तम्भ हुन् । यसर्थ, नेपाली पर्यटकहरुलाई लक्षित गरेर दशैँ, तिहार, र अन्य छुट्टीको समयमा विशेष प्याकेजहरू ल्याउनुहोस् । 

• तथ्यांकलाई आधार मानेर निर्णय गर्नुहोस्:  विस्तृत पर्यटक सङ्ख्या हेरर कस्ता खाले पर्यटक कुन महिनामा आउदै छन्, कति आउदै छन् भन्ने बुझेर सोहि अनुसार आफ्नो रणनीतिहरु बनाउनुहोस् । यसो गर्दा लक्षित मार्केटिङ, सञ्चालन योजना, र नयाँ अनुभव विकासमा यहाँलाई सहयोग पुग्दछ ।