कर्णाली प्रदेश अन्तर्गत रहेको रारा राष्ट्रिय निकुञ्ज, नेपालको सबैभन्दा सानो राष्ट्रिय निकुञ्ज भए पनि यसले तराईका घना जंगलहरूभन्दा फरक, उच्च हिमाली भू–भागको अनौठो वन्य अनुभव प्रदान गर्छ। एकान्तता खोज्ने, मनमोहक हिमाली दृश्यावलोकन गर्न तथा प्रकृतिसँग नजिकिन चाहने पर्यटकहरूलाई यसले विशेष रूपमा आकर्षित गर्छ। रारासम्मको यात्रा आफैंमा एउटा साहसिक अनुभव हो, जसको पुरस्कारस्वरूप प्रायः रारालाई “पृथ्वीको स्वर्ग” पनि भन्ने गरिन्छ ।​

रारा राष्ट्रिय निकुञ्जमा पर्यटक वृद्धिको कथा

रारा राष्ट्रिय निकुञ्जमा पर्यटकहरूको संख्या प्रत्येक वर्ष बढ्दो क्रममा छ। सन् २०२१ मा यहाँ ११,४६८ आगन्तुक आएका थिए। सन् २०२३ सम्म आइपुग्दा यो संख्या बढेर १४,६०० पुगेको थियो। त्यसपछि सन् २०२४ मा यो संख्या घटेर १०,५५० मा पुगे पनि सन् २०२५ मा फेरि बढेर १६,५८९ पुगेको छ। यस वृद्धिले राराको लोकप्रियता विभिन्न प्रकारका पर्यटकहरूबीच बढ्दै गएको देखाउँछ। स्वदेशी पर्यटकहरूका लागि यो अहिले घुम्नुपर्ने गन्तव्य बनेको छ भने अन्तर्राष्ट्रिय ट्रेकरहरूका लागि यो आकर्षक र दुर्गम साहसिक यात्राको गन्तव्यका रूपमा रहिरहेको छ।

स्रोत:  Department of National Parks and Wildlife Conservation (2077/78-2080/81); The Rising Nepal 01/07/2025

नेपाली पर्यटक: राराको आर्थिक आधार

राराको पर्यटन बिशेष गरी नेपालीहरुले थेगेको छ। सन् २०२१ मा ११,४०१ नेपाली पर्यटकहरु रारा पुगेका थिए भने २०२३ मा यो संख्या १४,३०९ पुग्यो, जुन कुल पर्यटकको ९८.०% हो। यसले रारामा व्यवसायका लागि नेपाली पर्यटक नै आयको मुख्य स्रोत हो ।

• बैशाख-जेठ:  ४,३६३ नेपाली पर्यटकहरु l सफा मौसम र बिद्यालय छुट्टि हुने समयले यो सङ्ख्या देखिएको हुनुपर्छ l  

• कार्तिक-मंगसिर:  ५,०३९ नेपाली पर्यटकहरु l दशैँ, तिहार जस्तो चाडपर्वले गर्दा यो संख्या वृद्धि भएको हुनुपर्छ l 

अन्य महिनाहरु भने खाली खाली नै छन् l पौष-माघको महिनामा भने थोरै नेपालीहरु त्यहाँ पुग्ने गरेका छन् l  

होटेल व्यवसायसंग सम्बन्धित अवसर  रारा पुग्ने पर्यटक सङ्ख्या १६,५८९ पुगीसक्यो, तर राम्रो होटेल भने छैन l यो भनेको अवसर गुम्दै गएको हो l 

स्रोत:  Department of National Parks and Wildlife Conservation (2077/78-2080/81)

सानो तर महत्वपूर्ण बजार - विदेशी र सार्क पर्यटकहरु  

रारा राष्ट्रिय निकुञ्ज आउने विदेशी पर्यटकहरुको सङ्ख्या थोरै छ, तर बढ्ने क्रममा छ l यस मानेमा, थोरै भए पनि यी पर्यटकहरु मुल्यवान हुन् l

सन् २०२१ देखि आजको समयसम्म आइपुग्दा धेरै हदसम्म वृद्धि भएको छ l यस्तै अवस्था सार्क पर्यटकहरुको पनि छ l नेपाली पर्यटकहरु जस्तै गरि यिनीहरु पनि मार्च-मे र अक्टोबर-नोभेम्बर महिनामा रारा घुम्न आउने गर्छन l जाडो महिनामा यो ठाउँमा खासै धेरै पर्यटक हुदैनन् l

कृषि व्यवसायसंग सम्बन्धित अवसरयहाँ आउने पर्यटकहरुले स्थानीय परिकार खोज्ने गर्छन l यहाँको आफ्नो परिकार चिनो खुवाउने बारे सोच्नुहोस् l यो सोचले यहाँहरुको आम्दानी पनि बढ्छ l

तलको चार्टले भन्दै छन् कि यहाँ आउने पर्यटकहरु अनुभवी ट्रेकरहरु हुन् l यो ठाउँमा सुन्दरता हेर्न पर्यटकहरु धेरै मेहेनत गरेर आउने गर्छन l 

स्रोत:  Department of National Parks and Wildlife Conservation (2077/78-2080/81)

वास्तविकता:  यहाँले गर्ने व्यवसाय ६ महिना जति मात्र हो

रारा राष्ट्रिय निकुञ्जमा 'कम सिजन' भन्ने कुरै हुँदैन । यहाँ त 'सक्रिय' र 'निष्क्रिय' अवस्था मात्र हुन्छ। यहाँ कहिले पुरै भिड हुन्छ, कहिले खाली हुन्छ । सम्भवतः नेपालभर यस्तो अवस्था हुने रारा राष्ट्रिय निकुन्ज एक हो ।

सन् २०२३ मा, बैशाख, जेठ, आश्विन र कार्तिक गरी चार महिनामा ९,४९५ पर्यटकहरू आए - जुन पूरै वर्षको ६५% हो। यो उच्च माग पछि पर्यटक लगभग शून्य हुन्छ। माघ, फाल्गुणमा हिउँले सबै बाटो बन्द हुँदा, पर्यटक लगभग खाली हुन्छ, अंकमा भन्नु पर्दा सन् २०२३ मा ती २ महिनामा जम्मा ६०६ पर्यटक त्यहाँ पुगे (४.२%)।

स्रोत:  Department of National Parks and Wildlife Conservation (2077/78-2080/81)

रारा राष्ट्रिय निकुञ्जमा व्यवसाय

विगत ४ वर्षको पर्यटक संख्याले प्रस्ट संदेश दिएको छ l यी तिन कुरो यहाँले पालन गर्नुपर्छl

• नेपाली पर्यटकलाई प्राथमिकता दिनुस l

• दुइ ब्यस्त समयमा यहाँले आफ्नो आम्दानी गर्ने हो l

• प्राकृतिक अनुभवलाई प्रिमियम सेवासंग जोडेर थप आम्दानी गर्नुस l

तल केहि सम्भावनाका क्षेत्र लगायत अलिक ख्याल गर्नुपर्ने क्षेत्रहरुको बारेमा जानकारी दिईएको छl​

रारामा सन् २०२६ मा कति पर्यटक आउदै छन् त  

विगत चार वर्षको अंक हेरौ l यसले भन्छ, रारामा २०२६ मा पर्यटक बढ्ने सम्भावना उत्तिकै छ l अंकलाई हेर्ने हो भने, २०२४ को तुलनामा यहाँ थप पर्यटक आउने सम्भावना उत्तिकै छ l 

नोट:  ८०% बिश्वास अन्तराल

रारा राष्ट्रिय निकुञ्जमा सफलताको शुत्र 

• नेपाली पर्यटकलाई पहिलो प्राथमिकता दिनुस:  यहाँ आउने ९८% पर्यटकहरु नेपाली हुन् l 

• ताल मात्र होइन, यात्रालाई पनि अर्थ संग जोड्नुहोस्:  विदेशीले प्रकृतिसंगको सामिप्यता खोज्ने हुन्, यसर्थ ताल हेर्न आउदा हुने हरेक यात्रामा अर्थ पनि जोड्नुस l 

साना व्यवसायसंग सम्बन्धित अवसरदुना टपरीहरु वातावरणको दृस्टीकोणबाट पनि राम्रो हो, सस्तो पनि पर्छ र सजिलो पनि हुन्छ l स्थानीय महिलाहरुले सजिलै बनाउन र बेच्न सक्छन l यता तिर पनि सोच्ने हो कि ?