फालिने फुलबाट आम्दानीको सम्भावना

नेपालमा भएका ठूला देखि साना मन्दिरहरुमा दैनिक धार्मिक कार्यका लागि फूलहरु चढाउने काम हुन्छ l तिहार र दसैँजस्ता चाडपर्वहरूमा त यो मात्रा निकै बढेर जान्छ l

दुर्भाग्य भनौ, फुलहरु चढाएपछि तिनीहरुलाई अक्सर फाल्ने काम गरिन्छ l

यसलाई सहि सदुपयोग गर्ने हो भने, ति फुलहरुले एउटा अवसर पनि सिर्जना गर्छ l

👉 फूलको फोहोरलाई नाफामुखी अगरबत्ती व्यवसायमा परिणत गर्नुहोस् l

यो दिगोपनको मात्र कुरा होइन - यो नेपालभरि रहेको स्रोतसाधन प्रयोग गरी आम्दानी सृजना गर्ने अवसर हो।

खुशीको कुरो, नेपालका केही उद्यमीहरूले यो पहल सुरु गरिसकेका छन्।
(स्रोत:  The Kathmandu Post, 17/11/2024)

नेपालको फूलखेती उद्योग तीव्र गतिमा विस्तार भइरहेको छ:

• देशभर १,१७० भन्दा बढी नर्सरीहरू।
• करिब रु. ३.६८ अर्बको उद्योग मूल्य (२०२३/२४)।
• चाडपर्वका समयमा फूलको माग चुलिन्छ।
• तिहारमा मात्र रु. ५० करोडको फूल बिक्री (२०२४)।

स्रोत: Lamsal & Pun, 2025; NepalViews 6/11/2024

👉 यसको अर्थ फूल काठमाडौंमा मात्र होइन, सबैतिर प्रयोग हुन्छ।

फुलको धेरै प्रयोग हुदाहुदै पनि:

• फूलको फोहोर पुनःचक्रण (recycling) अत्यन्त न्यून छ।
• अधिकांश फूल फालिन्छन्, जलाइन्छन्, वा नदीमा बगाइन्छन्।

👉 त्यो फोहोर वास्तवमा व्यवसायका लागि निःशुल्क कच्चा पदार्थ हो।

फूललाई अगरबत्तीमा परिणत गर्ने काम गाह्रो छैन l सही तरिका जानियो भने राम्रो गुणस्तर, लामो समय बल्ने र उच्च बिक्री मूल्यसहितको अगरबत्ती बनाउन सकिन्छ l यहाँ व्यावसायिक रूपमा अगरबत्ती बनाउने केहि सरल प्रक्रिया दिइएको छ l 

स्रोत:  Shri Navonnati Traders

• मन्दिर, विवाहस्थल तथा पसलहरूबाट प्रयोग भइसकेका फूल सङ्कलन गर्नुहोस्।
• नबिग्रने पदार्थ (प्लास्टिक, धागो) हटाउनुहोस्।

👉 २–३ दिन घाममा सुकाउनुहोस् वा डिहाइड्रेटर प्रयोग गर्नुहोस्।

👉 फूल पूर्णरूपले सुख्खा हुनुपर्छ, नत्र दुर्गन्ध आउँछ र राम्ररी बल्दैन।

• बाँसका लट्ठीहरुलाई ८–१० इन्च (बजारको सामान्य आकार) लम्बाइमा काट्नुहोस् l
• लट्ठीहरु सिधा, अब्बडखब्बड नभएको सुनिश्चित गर्नुहोस् l

👉 यी लट्ठीहरु अगरबत्तीको आधार (बेस) हुन्।

यो चरण उत्पादनको गुणस्तरको लागि सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण छ।

• सुकेका फूललाई राम्ररी पिसेर पाउडर बनाउनुहोस् l
• कोइलाको पाउडर वा गोबरलाई सो पेस्टसंग मिसाउनुहोस् l यसले धुप राम्रो संग बल्ने, धुवाँको गुणस्तर राम्रो दिने र टिकाउपन सुधार्छ l
• अबिर, चन्दन, ल्याभेन्डर हालेर धुपलाई सुगन्धित बनाउनुहोस् l यसले प्रिमियम मूल्य दिन्छ l
• गम वा पानी + महको मिश्रण राखेर पेस्टलाई च्याप च्याप लाग्ने बनाउनुहोस् l

👉 बिस्तारै मिक्स गर्दै जानुहोस् l च्याटच्याट लाग्ने तर धेरै लेसिलो नभएको पेस्ट तयार गर्नुहोस् l

• थोरै मात्रामा लेप लिनुहोस् l
• बाँसको लट्ठीको एक छेउमा लेप लगाएर रोल गर्नुहोस् l

👉 मुख्य सुझाव:

• लेपको मोटाइ एकनासको राख्नुहोस् l
• औँलाले चिल्लो बनाउनुहोस् l
• एकरूपता ल्याउनु भनेको धुप राम्रोसंग बल्ने र राम्रो बजार मूल्य पाउने अवस्था सिर्जना गर्ने हो l

सबै लट्ठीका लागि यही प्रक्रिया दोहोर्याउनुहोस्।

• अगरबत्तीलाई चिसो, हावा चल्ने ठाउँमा राख्नुहोस् l
• सुकाउने समय: मौसमको आधारमा ३–७ दिन जति लाग्न सक्ने l

👉 महत्त्वपूर्ण कुरो:

• बीचबीचमा अगरबत्तीलाई ओल्टाईपल्टाई गर्नुहोस् l
• ओसिलोपनाबाट बचाउनुहोस् (नत्र ढुसी लाग्छ र चिरा पर्छ) l

पूर्ण रूपले सुकिसकेपछि:

• अगरबत्तिको प्याकेजिङका लागि डोरी वा रबर ब्यान्डले गाँठो पार्नुहोस् l
• हावा नछिर्ने गरि बन्द भाँडोमा वा सिलबन्दी प्याकेटमा राख्नुहोस् l

👉 राम्रो प्याकेजिङ हुनु भनेको उच्च बिक्री मूल्य ल्याउनु भनेको हो l

• फुल र धुप सङ्ख्या:  १०० किलोग्राम फूलको फोहोरबाट लगभग १ किलोग्राम अगरबत्ती l
  (स्रोत: Lamsal & Pun, 2025)

• अनुमानित आम्दानी:  बिक्री मूल्य ≈ रु. २,५०० – ५,००० प्रति किलोग्राम 
  (सालाखाला अनुमान: रु. ३,०००/किलो) l
• लागत अनुमान:  सामग्री + श्रम + प्याकेजिङ ≈ रु. १,२०० – १,८०० l
• प्रति ब्याच नाफा:  प्रति १०० किलो फूलबाट हुने नाफा ≈ रु. १,२०० – २,००० l

घरबाट नै उत्पादन गर्दा हुने आम्दानी:  १०० किलो/दिन × १५ दिन = १,५०० किलो फूल/महिना l

• निकाल्न सकिने = लगभग १५ किलो अगरबत्ती l
• आम्दानी: १५ × ३,००० = रु. ४५,००० l
• लागत: ≈ रु. २२,००० – २७,००० l
• नाफा: 👉 रु. १८,००० – २३,०००/महिना l

यदि उत्पादन बढाएर ५० किलो अगरबत्ती/महिना पुर्याइयो भने:

• आम्दानी: रु. १,५०,००० l
• नाफा (३०–४०% मार्जिन): 👉 रु. ४५,००० – ६०,०००/महिना l
  

• निःशुल्क कच्चा पदार्थ: मन्दिर तथा चाडपर्वमा फूलहरू सहजै उपलब्ध हुन्छन् l
• कम लगानी: रु. ५,०००–१५,००० मा सुरुवात सम्भव छ l
• दैनिक प्रयोग: अगरबत्ती घर, मन्दिर र ध्यान केन्द्रहरूमा दैनिक प्रयोग हुन्छ l
• राष्ट्रिय स्तरमा विस्तारयोग्य: ग्रामीण क्षेत्र, नगरपालिका र तीर्थस्थल सहरहरूमा सञ्चालन हुन सक्छ l

यो व्यवसायको पनि केहि चुनौतीहरु छन् जस अन्तर्गत:

• कम उत्पादन (ठूलो परिमाणमा फूलको आवश्यकता पर्छ) l
• सुकाउनको लागि मौसममा भर पर्नुपर्ने आवस्यकता l
• बजार प्रतिस्पर्धा (विशेष गरि सस्तो सिन्थेटिक धुपसंग) l
• उत्पादन भन्दा विक्री गर्न गाह्रो l

• आफ्नो उत्पादनको ब्रान्डिङ गर्नुहोस्: निम्न रूपमा बिक्री गर्नुहोस्: क) मन्दिरमा फालिएको फुलबाट पुनःप्रयोग गरिएको अगरबत्ती, ख) अर्गानिक अगरबत्ती, र ग) हातले बनाइएको नेपाली अगरबत्ती
  
• उच्च-मूल्य बजारलाई लक्षित गर्नुहोस्: निम्नलाई बिक्री गर्नुहोस्: क) पर्यटकहरू, ख) सहरी ग्राहकहरु, र ग) अनलाइन प्लेटफर्महरू
  
• मन्दिरसंग साझेदारी निर्माण गर्नुहोस्: फूलको नियमित आपूर्ति सुनिश्चित गर्नुहोस् l

नेपालसंग:

• प्रशस्त फूलको फोहोर छ l
• बलियो सांस्कृतिक माग छ l
• चाहिने श्रमशक्ति छ l

सानो स्तरमै पनि यो व्यवसायले:

• घरेलु आम्दानी दिनसक्छ l
• महिलाको नेतृत्वमा रोजगारी सिर्जना गर्न सक्छ l
• विस्तार हुने उद्यमहरूसिर्जना गर्नसक्छ l

हामीसंग संरचित व्यवसायिक सोचको मात्र अभाव छ।

👉 यो केवल पुनःप्रयोग (रिसाइक्लिङ्ग) मात्र होइन। यो नेपालभरि एउटा वास्तविक आम्दानीको अवसर हो।