शुक्लाफाँटा राष्ट्रिय निकुञ्ज नेपालको सुदूरपश्चिममा अवस्थित एक सुन्दर निकुञ्ज हो । यो काठमाडौँबाट करिब ६५० किलोमिटर टाढा पर्छ । यात्रा लामो छ, तर रमाईलो छ । यो निकुञ्ज विशाल र खुला घाँसे मैदानका लागि प्रसिद्ध छ । यसर्थ, यहाँ नेपालकै सबैभन्दा ठूलो बाह्रसिंगेको बथान देख्न सकिन्छ । भाग्यले साथ दिए बाघ पनि देखिन सक्छ । पंक्षी अवलोकन गर्नेहरुका लागि पनि यो स्थान उपयुक्त छ l यस मानेमा शुक्लाफाँटा प्रकृतिसँग शान्त र विशेष अनुभव लिने स्थान हो ।

सन् २०२१ देखि २०२३ सम्मको सङ्ख्याले शुक्लाफाटा राष्ट्रिय निकुञ्जमा पर्यटक सङ्ख्या बढेको देखाउँदछ। यी दुई सालको बीचमा पर्यटक संख्या २,९६० बाट बढेर ४,५६१ पुगेको छ। यो वृद्धिमा नेपाली पर्यटकहरूको सङ्ख्या उल्लेख्य रहेको छ। संख्यामा भन्नुपर्दा यो समयमा नेपालीहरूको संख्या एक हजारभन्दा बढीले थपिएको छ। सन् २०२१ मा लगभग सून्य जस्तै भएको विदेशी र सार्क पर्यटकहरुको संख्या पनि बिस्तारै बढ्दैछ l तर अझै यी संख्याहरु कम नै छन् l सन् २०२३ को कुल पर्यटक सङ्ख्यामा विदेशी र सार्क पर्यटकहरुको हिस्स छ प्रतिशत मात्रै रह्यो तर वृद्धि सकारात्मक छ l

Source:  Department of National Parks and Wildlife Conservation (2077/78-2080/81); * - Only 6 months available

शुक्लाफाटा राष्ट्रिय निकुञ्जमा आउने नेपाली पर्यटकहरूको सङ्ख्या बलियो र स्थिर प्रकृतिको छ। सन् २०२३ मा यहाँ आएका नेपाली पर्यटकहरु विशेषगरी फाल्गुणदेखि बैशाख र असोजदेखि कार्तिकमा आएका थिए। यस्तै, साउनदेखि असोज महिनामा भने यहाँ धेरै कम नेपालीहरु आउने गर्छन l

Source:  Department of National Parks and Wildlife Conservation (2077/78-2080/81)

यहाँ आउने विदेशी र सार्क पर्यटकहरूको सङ्ख्या हरेक वर्ष बढ्दैछ। सन् २०२१ मा यो सङ्ख्या १७ थियो l सन् २०२२ मा २४९ र सन् २०२३ मा यो सङ्ख्या २५० पुग्यो । यी संख्याहरु साना भएपनि हरेक वर्ष केही न केही रुपमा बढ्दैछ। विदेशी र सार्क पर्यटकहरु पनि नेपालीहरुले भ्रमण गर्ने महिनाहरु जस्तै: कार्तिक देखि पौष र फाल्गुण देखि बैशाखमा यहाँ आउने गर्छन् l

Source:  Department of National Parks and Wildlife Conservation (2077/78-2080/81)

शुक्लाफाटा राष्ट्रिय निकुञ्जमा आउने हरेक खाले पर्यटकहरूको सङ्ख्यालाई हेर्ने हो भने यसले बलियो र स्थिर आधार देखाउँदछ। हरेक वर्ष यहाँ आउने पर्यटकहरु मूलतः वैशाख, असोज, र कार्तिक महिनालाई लक्षित गरेर आउने गर्छन् l अझ भन्नु पर्दा यी सबै खाले पर्यटकहरूले नेपाली नयाँ वर्ष र दशैं तिहार जस्ता चाडपर्वहरूलाई लक्षित गरेर यहाँ आउने गरेका छन् l यो निकुञ्जमा असारदेखि भाद्र महिनामा भने पर्यटक संख्याहरू घट्ने गरेको छ। यसले शुक्लाफाटा राष्ट्रिय निकुञ्जमा कुनै महिना धेरै पर्यटकहरु र कुनै महिना थोरै पर्यटकहरु हुने अवस्था देखाएको छ l

Source:  Department of National Parks and Wildlife Conservation (2077/78-2080/81)

शुक्लाफाँटामा पर्यटक आगमन केहि निश्चित महिनामा मात्र हुन्छ l यहि बुझाइलाई योजनाको रुपमा अघि सारेर वर्षभरि अवसर सिर्जना गर्न सकिन्छ । यिनै अवसरका लागि गर्न सकिने र पटक पटक सोच्नुपर्ने केहि उपायहरु तल प्रस्तुत गरिएको छ ।

पछिल्ला चार वर्षका तथ्यांकले शुक्लाफाँटामा पर्यटक बढ्दै गएको देखाएको छ l यसर्थ, सफल व्यवसायीले यी संख्याहरु हेरर योजना बनाउदै सम्भावित जोखिमलाई कम गर्नुपर्छ l चार वर्षको वृद्धिलाई आधार मान्ने हो भने, यो संरक्षण क्षेत्रमा सन् २०२६ का लागि प्रक्षेपित पर्यटक संख्या निम्नानुसार हुनेछ l  

Note:  80% Confidence Interval

• पर्यटक आउने र नआउने समय बुझेर काम गर्नुहोस्: व्यवसायलाई दुई भागमा हेर्नुहोस् । चैत्र–जेठ र असोज–मंसिर का ब्यस्त समयमा पूरापुर् सेवा दिनुहोस् । जाडो र वर्षायाममा मर्मत, सरसफाइ, कर्मचारी तालिम र पछि बेच्न मिल्ने स्थानीय सामग्री तयार गर्नुहोस् ।

• पहिला नेपाली पर्यटक, त्यसपछि सुधार: सर्वप्रथम यहाँ आउने पर्यटकहरुको बिश्वास जित्नुहोस् l भएको नाफाबाट सानो तर स्पष्ट सुधार गर्दै लानुहोस् l तातोपानीसहितका केही राम्रा कोठाहरुको व्यवस्था गर्नुहोस् l आरामदायी साझा स्थान, वा विशेष गाइड सहितको टुरको व्यवस्था गर्नुहोस् । यसले बढी खर्च गर्ने वन्यजन्तु प्रेमी र फोटोग्राफरलाई आकर्षित गर्छ ।

• देख्ने र सुन्ने व्यवस्था मिलाउनुहोस्:  यो वन्यजन्तुको व्यवसाय हो । गाइडलाई जनावर देखाउने र आवाज चिन्न सक्ने सीपमा दक्ष बनाउनुहोस् । पंक्षी अवलोकन, बाघ खोजी वा बाह्रसिंघे हेर्ने विशेष सफारी प्याकेज ल्याउनुहोस् । देखेको र सुनेको वन्यजन्तु अनुभव नै पर्यटकका लागि वहुमूल्य वस्तु हुन् ।

• बैंकबाट ऋण लिएर होइन, नाफाबाट अघि बढ्नुहोस्: ठूलो ऋणको जोखिमबाट टाढा रहनुहोस् । नाफालाई बिस्तारै पुनःलगानी गर्नुहोस् l पहिलो वर्ष खानेकुरोको परिकारमा विविधता, केहि वर्षपछि राम्रो सफारी गाडी । यसले पर्यटक घटबढ हुँदा पनि यहालाई सुरक्षित बनाई राख्छ ।

• भरोसायोग्य सम्पर्क पात्र बन्नुहोस्: टाढाको निकुञ्जमा विश्वास नै सबैथोक हो । धनगढीबाट सजिलो यातायात मिलाउने, वन्यजन्तु अवलोकनको सहि र तथ्यपरक जानकारी दिने भरोसायोग्य व्यक्ति बन्नुहोस् । पैसा तिरेर गरेको विज्ञापन भन्दा विश्वासले जितेको मन प्रभावकारी हुन्छ ।

• यहाँको प्राकृतिक सामिप्यता बेच्नुहोस्: यो क्षेत्रको विशेषता जनावर मात्र होइन । यहाँको विशेषता त भीडभाडरहित घाँसे मैदान, खुला आकाश र शान्त वातावरणको अनुभव हो । यही वातावरणलाई आफ्नो आम्दानीको मुख्य आधार बनाउनुहोस् l यहि कुरोले नै यो संरक्षण क्षेत्र अरु ठाउँभन्दा फरक छ ।