बर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्ज नेपालकै सबैभन्दा ठूलो संरक्षित क्षेत्र हो। यो क्षेत्र प्राकृतिक रूपमा सुन्दर छ । यहाँ सालका घना जंगलहरु छन्। नदी स्वच्छ रुपमा बग्ने गर्दछ। जैविक विविधता छ। यो बाघ अवलोकनका लागि प्रसिद्ध छ l वन्य अनुभव लिन सकिन्छ l यो क्षेत्रको राम्रो पक्ष भनेको, अहिले सम्म पनि बर्दिया राष्ट्रिय निकुन्ज अत्यधिक व्यवसायीकरणबाट टाढा छ। शान्त वातावरण खोज्ने पर्यटकका लागि यो ठाउँ उपयुक्त छ। वन्यजन्तु अवलोकन यहाँको मुख्य आकर्षण हो। निकुञ्ज पश्चिम नेपालमा अवस्थित छ। अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा पनि यसको चर्चा बढ्दो छ।

बर्दियामा पर्यटक वृद्धिको अवस्था 

यहाँको पर्यटन वृद्धिलाई दुइ ढंगबाट हेरौ l सन् २०२१ देखि, यहाँ आउने पर्यटक संख्या दोब्बर वृद्धि भएको छ l यसले बर्दिया कति प्रचलित हुदै छ भन्ने अनुभूति पनि दिन्छ l 

• नेपाली पर्यटकहरु:  यो संख्या सन् २०२१ मा ११,२६१ थियो l सन् २०२३ मा यो संख्या १८,००० भन्दा माथि पुगेको छ l नेपाली पर्यटकहरु यहाँहरुको बजारको लागि स्थिर र भरपर्दो माध्यम बनेका छन् l

• विदेशी पर्यटकहरु:  यो संख्या पनि उल्लेख्य रुपमा बढेको छ l सन् २०२१ मा जम्मा १,११६ थियो भने २०२३ मा यो संख्या ७,९०० भन्दा माथि पुगेको छ l यो वृद्धिले थप सम्भावना देखाएको छ l 

Source:  Department of National Parks and Wildlife Conservation (2077/78-2080/81);  **The Kathmandu Post (2026) * - Only 6 months available

विश्वसनीय आम्दानीको आधार: आन्तरिक पर्यटन बजार

नेपाली आगन्तुकहरू यहाँको व्यवसायको स्थिर जग हुन्। यिनीहरुको संख्या हरेक वर्ष बढ्दै छ l तर, यिनीहरु समानरुपले १२ महिना नै यात्रा गर्दैनन् l केहि निश्चित महिनामा मात्र गर्ने गर्छन l यो बुझेर व्यापार गर्दा बेश हुन्छ l

• फाल्गुन-वैशाख: यो समयमा नेपाली पर्यटकहरु बर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्जमा धेरै आउने गर्छन l शायद बिद्यालयको छुट्टि समयले हुन सक्छ  l 

• असोज-मंगसिर: दशैँ, तिहारको समय पारेर पनि नेपालीहरु बर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्ज पुग्ने गरेका छन् l  
  

Source:  Department of National Parks and Wildlife Conservation (2077/78-2080/81)

फाल्गुन--बैशाख र दशैँ-तिहारको समयलाई विशेष ध्यानमा राख्नुस l यो समय नेपाली पर्यटकहरु अत्यधिक रुपमा बर्दिया घुम्न आउदछन् l  यसर्थ, पछिको दिनमा नेपाली पर्यटक कति आउदै छन् भनेर संख्या हेर्दै, सोहि अनुसार कर्मचारी लगायत अन्य व्यवस्थापनका कार्यहरु गर्नुहोस् l 

उच्च आम्दानी वर्ग: विदेशी र सार्क पर्यटक

विदेशी र सार्क पर्यटकहरू यहाँको लागि उच्च नाफाको सबैभन्दा ठूलो अवसर हुन्। उनीहरूले स्थानीय आगन्तुकहरू भन्दा प्रति दिन ३ देखि ५ गुणा बढी खर्च गर्छन्। अन्तर्राष्ट्रिय पाहुनाहरूको लागि तपाईंको कार्य क्यालेन्डर यस्तो हुनुपर्छ l

१. असोज-कार्तिक

• विदेशीहरुलाई सेवा दिएर आम्दानी गर्ने सबै भन्दा राम्रो महिना l 

• कार्य: यो समयमा अंग्रेजी बोल्न सक्ने गाइडको व्यवस्था गर्नुस l प्रिमियम "बाघ सफारी" कार्यक्रम ल्याउनुस l सकभर छुटको व्यवस्था नगर्नुस l 

२. बैशाख-जेठ

• मौसम राम्रो हुने हुँदा पर्यटक आकर्षित हुने गर्छन l 

• कार्य:  "वन्यजन्तु टुर" को प्याकेज ल्याउनुस l  

३. असार-भाद्र

• यो समयमा विदेशी पर्यटक घट्ने गर्छ l 

• कार्य: "साहसिक र फोटोग्राफी" छुट प्याकेज ल्याउनुस l यसले थोरै भए पनि पर्यटक तान्न सहयोग गर्छ l 

स्रोत: राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण विभाग (२०७७/७८-२०८०/८१)

पर्यटक संख्या हेरर आफ्नो योजना बनाउनुहोस् l 

हरेक महिना उही रुपमा आम्दानी गर्ने सम्भावना कम हुन्छ l विशेष गरि, पानी पर्ने महिनामा यो कुरो सम्भव हुन्न l असार-श्रावणमा त्यहाँ आउने पर्यटक भनेको औशत २५० जति मात्र हो l  

स्रोत: राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण विभाग (२०७७/७८-२०८०/८१)

व्यवसायलाई कता तिर फोकस गर्ने त ? 

बर्दियाले सुनौलो अवसर दिएको छ l धेरै खर्च गर्न सक्ने पर्यटकहरु यो क्षेत्रमा आउदै छन्, तर निश्चित समयमा मात्र l यो समस्या भने होइन - यो त सफलताको एउटा कडी मात्र हो l ब्यस्त र कम ब्यस्त समयमा गर्ने विविधि योजना र कार्यले नै सफल र असफल व्यवसायको परिचय दिन्छ l 

तल प्रस्तुत गरिएका क्षेत्रहरुले यसो गर्दा हुन्छ कि, वा यस्तो नगर्दा पो हुन्छ कि भन्ने कुरोको जानकारी दिन्छ l  

२०२६ बजार पूर्वानुमान: आत्मविश्वासका साथ व्यवसाय विस्तार

विगतको पर्यटक संख्यालाई हेर्ने हो भने, बर्दियामा २०२६ मा पर्यटकहरु थपिने छन् l अहिलेको अवस्था रहेमा २०२६ मा करिब २८,५०० जति पर्यटकहरु यो पार्कमा आउने छन् l यसर्थ, यो अंकलाई ख्याल गरेर आफ्नो योजना लगायत अन्य कार्यहरु गर्नुहोस् l 

नोट:  ८०% बिश्वास अन्तराल

बर्दियामा सफलताको शुत्र

नेपाली पर्यटकलाई बिशेष ध्यान: नेपाली पर्यटकहरु बर्दिया राष्ट्रिय निकुन्जको लागि आधार हुन् l यिनीहरुले यहाँलाई बर्ष भरि टिकाई राख्न सहयोग गरेका छन् l यसर्थ, यिनलाई ध्यानमा राखेर योजना बनाउनुहोस् l 

विदेशी पर्यटकमार्फत आम्दानी वृद्धि गर्ने उपाय: विदेशी र सार्क पर्यटकहरुले यहाँको आम्दानी वृद्धि गर्न सहयोग पुर्याउदछन् l यसर्थ, यी समूहहरुलाई अब्बल सेवा, मार्केटिंग र अंग्रेजी-बोल्न सक्ने गाइडमार्फत आकर्षित गर्नुहोस् l 

पर्यटक नआउने समयमा पनि योजना बनाउनुहोस्: यहाँको सफलता पर्यटक आउने महिनामा कति आम्दानी भयो भन्ने कुरोले मात्र होइन, पर्यटक नआउने समयमा कस्ता कार्यक्रम ल्याउनु भयो र पर्यटक तान्न सक्नुभयो भन्ने कुरोले दिने हो l