हरेक वर्ष नेपाल आउने विदेशी पर्यटकहरूको सङ्ख्या बढ्दैछ l तर व्यवसायका लागि यी पर्यटकहरु कहाँ जान्छन् त भन्ने थाहा पाउनु उत्तिकै महत्वपूर्ण छ l संरक्षण क्षेत्र र राष्ट्रिय निकुञ्जहरूमा देखिएको पर्यटकहरूको उतारचढाव, साहसिक र धार्मिक पर्यटनमा देखिएको उत्साहजनक वृद्धि, इतिहास बुझ्ने ठाउँहरुमा देखिएको स्थिर सङ्ख्याले व्यवसायीहरुलाई पक्कै मार्गनिर्देश गर्ने छ l यो ब्लगमा पर्यटकहरुको सतही संख्या भन्दा वास्तविकता के हो भन्ने जानकारी सहित नयाँ सम्भावना कहाँ कहाँ छन् त भन्ने कुरोको जानकारी प्रस्तुत गरिएको छ l

नेपालको पर्यटन:  सन् २०२६ को जनवरी महिनाले देखाएको नया उत्साह

सन् २०२२ मा नेपाल आउने पर्यटकहरूको सङ्ख्या ६२४,१०७ थियो। सो संख्या सन् २०२३ मा १० लाखभन्दा माथि पुग्यो l यस्तै सन् २०२४ मा ११ लाख चालिस हजार र सन् २०२५ मा ११ लाख ५० हजार जति पुग्यो l सन् २०२४ र २०२५ को तुलना गर्ने हो भने सन् २०२५ मा नेपाल आउने पर्यटकहरुको सङ्ख्या जम्माजम्मी १% ले बढ्यो l दशैँ ताका नेपालमा पर्यटकहरुको संख्या उल्लेख्य बढ्ने भए तापनि तीन वर्षमा सो महिना वरपर ४२०,०००-४२७,००० मात्र विदेशी पर्यटकहरु नेपाल आएका छन् l तर, सन् २०२६ को जनवरी महिना (माघ) ले उज्यालो शुरुवात देखाएको छ। विगत चार वर्षको जनवरी महिनाको तुलनामा यो महिना सबैभन्दा धेरै ९२,५७३ पर्यटकहरू नेपाल आए l सरसर्ती हेर्दा, नेपालको पर्यटन क्षेत्रले स्थिरता कायम गरेको देखिएता पनि यो वर्षको शुरुवाती महिनाले पर्यटन क्षेत्रमा राम्रो उत्साह थपेको छ। यो उत्साहलाई व्यवसायहरुले सहि रणनीतिका साथ अघि सार्नुपर्छ l

 Source:  Nepal Tourism Board (2022-2026)

माघ-बैशाखमा थपिदै गएको विदेशी पर्यटकहरुको सङ्ख्या

सन् २०२६ को जनवरी (माघ) महिनामा ९२,५७३ विदेशी पर्यटकहरू नेपाल आए l यो भनेको अघिल्लो चार वर्षको जनवरी महिनामा भएको सबैभन्दा धेरै वृद्धि हो। सन् २०२२ पछि फेब्रुअरी र मार्च (फाल्गुण-चैत्र) महिनामा पनि स्थिर वृद्धि देखिएको छ। सन् २०२४ को मार्च महिनामा १२८,००० भन्दा बढी विदेशी पर्यटकहरु नेपाल आए, तर यो सङ्ख्या सन् २०२५ मा केहि हदसम्म घटेको छ l मे र जुन (जेठ-असार) महिनामा पर्यटक सङ्ख्या घट्छ र ७६,००० देखि ९०,००० को बीचमा रहन्छ l यी सब सङ्ख्याहरूले भन्छ कि पर्यटकहरूले खुला आकाश र न्यानो मौसमलाई प्राथमिकता दिइराखेका छन्।

Source:  Nepal Tourism Board (2022-2026)

श्रावण-भाद्रमा देखिएको पर्यटक चहलपहल​

कुनै समयमा सेप्टेम्बर (असोज) लाई पिक सिजनको रुपमा मान्ने गरिन्थ्यो। तर सन् २०२४ मा यो महिनामा ९६,३०५ पर्यटकहरु नेपाल आए l त्यसको एक वर्षपछि सन् २०२५ मा यो सङ्ख्या घटेर ७८,७११ पुग्यो l यस्तै अक्टोबर र नोभेम्बर महिना (कार्तिक-मंगसिर) मा पर्यटकहरुको बलियो उपस्थिति भएपनि बिस्तारै यी महिनाहरु पनि स्थिर हुँदै छ l जुलाई र अगस्ट (श्रवण-भाद्र) महिनाले फरक कथा भन्दै छ l सन् २०२५ को अगष्ट (भाद्र) महिनामा ८८,६८० पर्यटकहरु नेपाल आए, जुन २०२२ को तुलनामा दोब्बर बृद्दी हो l कुनै बेला मनसुनको समयमा पर्यटकहरू कम आउँछन् भन्ने भाष्य तयार गरेका थियौ, अब भने त्यो बिस्तारै परिवर्तन हुँदैछ। पर्यटकहरुले भिडभाड कम र थोरै खर्च लाग्ने मनसुनको समयहरूलाई विदेशी पर्यटकहरुले प्राथमिकतामा राख्न थालेका छन्। यो कुरो व्यवसायहरुले बुझ्नु पर्छ l

Source:  Nepal Tourism Board (2022-2026)

किन ७०% विदेशी पर्यटकहरुले हाम्रा संरक्षण क्षेत्रहरु भ्रमण गर्दैनन् ?

नेपाल आउने विदेशी पर्यटकहरूमध्ये सन् २०२२ मा ३३.४७% ले मात्र विभिन्न संरक्षण क्षेत्र र निकुञ्जहरूको भ्रमण गरे। सन् २०२३ मा सो सङ्ख्या ३०.६४% मा झर्यो। चितवनमा अलिकति वृद्धि देखिएता पनि अन्नपूर्ण र सगरमाथामा भने पर्यटक संख्या घटेको छ l यस्तै शे-फोक्सुण्डो, खप्तड र कोशी टप्पुमा पर्यटक सङ्ख्या १% भन्दा कम छ। यसले हाम्रा संरक्षण क्षेत्र र निकुञ्जहरू कति हदसम्म पर्यटकीय गन्तव्य बनेको छ प्रष्ट पार्दछ।

Source:  Nepal Tourism Board (2022-2026);  Department of National Parks and Wildlife Conservation (2077/78-2080/81); नोट: पर्यटकहरुले नेपाल भ्रमणमा १ भन्दा धेरै ठाउँ पनि जान सक्ने भएकोले यसमा सङ्ख्या दोहोरिएको पनि हुन सक्छ l 

साहसिक पर्यटन: वृद्धिको सम्भावना बोकेको क्षेत्र

पोखरामा सञ्चालन भएको प्याराग्लाइडिङले नेपालमा साहसिक पर्यटनको सम्भावना छ भन्ने संदेश दिएको छ। हेरौ, प्याराग्लाइडिङका लागि आउने विदेशी पर्यटकहरूको सङ्ख्या सन् २०२२ मा ५,६६३ थियो । यो संख्या २०२३ मा ६,९९३ पुग्यो। सन् २०२४ मा आइपुग्दा दोब्बर वृद्धि सहित विदेशी पर्यटकको सङ्ख्या ११,२८३ पुग्यो l दुई वर्षको अन्तरालमा भएको ९९.२% वृद्धिदरले विदेशी पर्यटकहरूका लागि साहसिक पर्यटन अब एउटा प्रमुख आकर्षणको बिन्दु बनेको छ। कतिपय ठाउँमा ट्रेकिङ जाने विदेशी पर्यटकहरूको संख्या घटे तापनि, पोखराको आकाशमा भने भिड बढेको छ l यसले पर्यटकहरू ट्रेक सँगसँगै साहसिक पर्यटनमा पनि इच्छुक छन् भन्ने जानकारी दिएको छ।

Source:  Nepal Tourism Board (2022-2026)

भक्तपुरको पर्यटन:  स्थिरता कि ओरालो तिर?

सन् २०२१/२२ मा भक्तपुरको दरबार स्क्वायर र यस वरपरका स्थलहरू घुम्न आउने विदेशी पर्यटकहरूको सङ्ख्या २४५,५९३ थियो। सन् २०२४/२५ मा यो सङ्ख्या घटेर २४४,८६८ पुग्यो। भक्तपुरले कोभिडपश्चात राम्रो गति लिए पनि उछालको रुपमा भने नगएको संकेत यी दुई सङ्ख्याले दिएको छ l भक्तपुर एउटा जिता जागता म्युजियम पनि भएको, काठमाडौँबाट नजिक पनि रहेको हुँदा यो सङ्ख्या स्वाभाविक पनि हो l तर, उल्लेख्य वृद्धि नहुनु भनेको अहिलेको मार्केटिङका उपायहरु र पूर्वाधारहरूले काम नगरेको संकेत गर्दछ l

Source:  Nepal Tourism Board (2022-2026)

लुम्बिनीमा विदेशी पर्यटकहरुको बढ्दो आगमन

लुम्बिनीमा आउने विदेशी पर्यटकहरूको सङ्ख्या सन् २०२३ मा ४५,२९८ थियो। यो संख्या सन् २०२४ मा २२०,५८२ पुग्यो। यो भनेको ३८७%ले वृद्धि हो। यसले लुम्बिनी अब अध्यात्म र तिर्थ यात्राको लागि विश्व गन्तव्य बन्दैछ भन्ने जानकारी दिएको छ।

नेपालमा सन् २०२६ मा आउने पर्यटक सङ्ख्या : सम्भावित तिन परिदृश्यहरु

प्रक्षेपण अनुसार नेपालले सन् २०२६ मा १२ लाख जति पर्यटकहरू भित्र्याउन सक्छ। यो संख्याको तल माथि भने १० लाख ८० हजार र १३ लाख २० हजार रहनेछ। अहिलेकै अवस्था रह्यो भने पनि यो संख्याले नेपालमा पर्यटन क्षेत्रमा वृद्धिको सम्भावना देखिन्छ l तर फेरी, विश्व परिवेश र नेपालले विदेशीहरु ल्याउन गर्ने विविध रणनीतिहरू माझ यो प्रक्षेपण भर पर्छ l

नोट:  ८०% बिश्वास अन्तराल

नेपालको पर्यटन: सिक्नुपर्ने तिन विश्वव्यापी पाठहरु

सन् २०२६ मा नेपाल आउने विदेशी पर्यटकहरूको सङ्ख्या १२ लाख पुग्ने प्रक्षेपण छ l यो प्रक्षेपणसँगै जनवरी महिनामा देखिएको उल्लेख्य पर्यटक वृद्धिले नेपालको पर्यटन क्षेत्र एक तह फड्को मार्न तयार छ भन्ने सन्देश दिएको छ। अबको प्रश्न धेरै देशबाट विदेशीहरु ल्याउने भन्दा पनि आएका विदेशीहरुलाई लामो समय नेपाल राख्ने, विभिन्न ठाउँमा जाने उपाय खोज्ने, र स्थानीय समुदायहरूसँग उनीहरुलाई जोडी राख्ने उपाय खोज्ने हो l यसर्थ, नेपालले अन्य देशहरुबाट सिक्नु पर्ने केहि उदाहरणहरु:​