सगरमाथा राष्ट्रिय निकुञ्ज अब नयाँ युगमा प्रवेश गरेको छ । सबैभन्दा अग्लो हिमाल सगरमाथा रहेको यो क्षेत्रमा पर्यटक संख्या हरेक वर्ष बढ्दो छ l तीन वर्षमै पर्यटक संख्या ११,१११ बाट बढेर ६०,८३१ पुगेको छ । सन् २०२४ को ६ महिनामा यहाँ आउने पर्यटकहरुको सङ्ख्या ६५,९२८ पुगीसकेको छ l यसले नेपाली र विदेशी पर्यटकहरुमाझ सगरमाथाको लोकप्रियता देखाएको छ l 

यहाँका प्रत्येक लज सञ्चालक, गाइड र व्यवसायीका लागि यो केवल अंक होइन । यो त सम्भावना हो l यसले ठूलो अवसर दिएको छ l तर संगसंगै एउटा प्रश्न पनि उठाएको छ, - के यहाँको व्यवसाय पर्यटकको ब्यस्त संख्यालाई सम्हाल्न सक्षम छ ?

शहर केन्द्रित पर्यटनभन्दा सगरमाथा क्षेत्रको पर्यटन अलिक फरक छ l पदयात्रीहरुले हरेक गाउँहरु हिड्नु पर्छ l प्रत्येक ८–१५ किलोमिटरको दूरीमा उनीहरू रोकिएर खान, सुत्न, र mobile हरु चार्ज गर्न रोकिनुपर्छ l यसले गर्दा हरेक ठाउँमा अर्थोबजार स्थापित गरेको छ l चाहे त्यो लुक्ला होस् वा नाम्चे बजार, तेङ्बोचे वा दिङ्बोचे होस् l यहाँको व्यवसायले पर्यटक होइन, उनले गर्ने खर्चमा प्रतिस्पर्धामा गरिरहेको हुन्छ l

कोभिड महामारी देखि हालको वृद्धिसम्म:  सगरमाथाको कथा 

सगरमाथामा देखिएको पर्यटकको वृद्धिको मुख्य कारण विदेशी पर्यटक हुन् । नेपाली र सार्क पर्यटकको संख्या पनि क्रमशः बढिरहेको छ l तर विदेशी पर्यटकको संख्या भने असाधारण रूपमा बढेको छ। सन् २०२१ मा जम्मा पर्यटकको आधा हिस्सा रहेको विदेशी पर्यटकको हिस्सा आज झन्डै ९०% भन्दा बढी पुगेको छ l यी विदेशी पर्यटकहरुको आवस्यकता अरु खाले पर्यटक भन्दा भिन्न छ l सफल व्यवसाय गर्ने जो कोहिले यो बुझ्नु जरुरी छ l

Source:  Department of National Parks and Wildlife Conservation (2077/78-2080/81); * - Only 6 months available

यहाँको व्यवसायिक सिजनको दुईटा चक्र छ: एक कमाइ, दुइ तयारी

नेपाली पर्यटकहरुको चहलपहलले मुख्य ट्रेकिङ सिजनमा व्यवसायलाई थप सन्तुलित बनाएको छ l विदेशी पर्यटक नहुँदा यी पर्यटकहरूले व्यापार व्यवसायलाई आम्दानी गर्ने बाटो सिर्जना गरिदिएको छ l नेपाली पर्यटकहरु चैत्र-बैशाख र असोज-कार्तिकको महिना पारेर यो ठाउमा आउने गर्दछन् l
 
नेपाली पर्यटकहरुको संख्या विदेशी पर्यटकहरुको जस्तो नभए पनि हरेक महिना केहि न केहि नेपालीहरु यहाँ आएका नै हुन्छन l यसले देखाउँछ कि नेपालीहरु पनि घुम्न मन पराउदछन् l यसर्थ, यिनले लजहरुलाई नियमित खोलि राख्ने बाटो बनाईदिएका छन् l
​

Source:  Department of National Parks and Wildlife Conservation (2077/78-2080/81)

विदेशी पर्यटक:  ६ महिने बजार 

विदेशी पर्यटकको संख्याले एउटा निश्चित ढांचा दिएको छ l आउने कुल पर्यटकहरुमद्धे ८५% पर्यटकहरु चैत्र-बैशाख, र असोज-कार्तिकमा बढी आउने गर्दछन् l अर्थात्, विदेशी पर्यटकको घुइचो लाग्ने भनेको वर्षको छ महिना जति हो l

सन् २०२३ को मार्च र अप्रिल महिना, जुन नेपाली क्यालेन्डरअनुसार चैत्र वैशाख पर्छ, यी महिनामा १७,००० भन्दा बढी पर्यटकहरू यो निकुञ्जमा आएका थिए। सोही वर्षको ज्यानवरी र जुलाई (माघ, श्रावण) मा केही सय पर्यटकहरु मात्रै यहाँ आएका थिए। यसरी हेर्दा, धेरै र थोरै आउने महिनामा पर्यटकहरुको अनुपात २१:१ छ l

Source:  Department of National Parks and Wildlife Conservation (2077/78-2080/81)

वार्षिक पर्यटकलाई चार भागमा बुझ्नुहोस्

यो क्षेत्रमा आउने वार्षिक पर्यटकलाई चार भागमा बुझ्ने कोशिश गरौ l चैत्र-बैशाख र असोज-कार्तिक भनेको मुख्य र ब्यस्त हुने समय हो l यो महिनामा यहाँले वास्तविक नाफा कमाउने हो l वर्षभरि आउने करिब ७०% पर्यटक यही समयमा आउँछन् । यसपछि ब्यस्त हुने समय भनेको जेठ र मंगसिर हो l यी दुइ महिनामा करिब १३% पर्यटकहरु आउछन् l यस्तै, असार-भाद्रमा करिब ११% जति आउदछन् भने जाडोको पौष-फाल्गुणमा बाकी ३% पर्यटकहरु यहाँ आउदछन् l

Source:  Department of National Parks and Wildlife Conservation (2077/78-2080/81)

सगरमाथा आरोहण:  स्थिर हुदै गएको बजार 

कोभिड महामारीपछि एकाएक बढेको सगरमाथा आरोहणको लहर स्थिर बन्दै गएको छ। सन् २०२२ देखि २०२३ सम्म सगरमाथा आरोहण गर्ने संख्या बढे पनि सन् २०२४ मा यो संख्या ४२२ मा झरेको छ । सन् २०२३ मा यो संख्या ४७८ थियो l यसबाट पहिले जस्तो एक्कासी आरोही बढ्ने सम्भावना कम हुदै गएको हो कि भन्ने संदेश दिएको छ l

Source:  Department of National Parks and Wildlife Conservation (2077/78-2080/81)

सगरमाथाको अर्थतन्त्र:  लगानीका लागि मार्गदर्शन

तथ्यांकले स्पष्ट देखाउँछ - सगरमाथामा पर्यटकको संख्या निरन्तर बढी रहेको छ l तर यो वृद्धिसंगै यहाँले सही निर्णय लिनुपर्ने बेला आएको छ। केवल लज वा एजेन्सी खोल्नु मात्र अब पर्याप्त छैन । वास्तविक अवसर लिन र लामो समयसम्म आफ्नो व्यवसायलाई टिकाई राख्ने हो भने यहाँले सोचेर, सहि ठाउमा लगानी गर्न सक्नुपर्छ l 

भोलिको योजना:  तथ्यांक हेरेर निर्णय गर्नुहोस्

हाल देखिएको वृद्धि उत्साहजनक भए पनि, यसले भविष्यको ग्यारेन्टी भने गर्दैन। तथ्यांकले बलियो गति देखाउँछ, तर योजना भने जहिले पनि अगाडीको अवस्था हेरेर बनाउनुपर्छ, पछाडि हेरेर होइन ।

Note:  80% Confidence Interval

सगरमाथामा सफलताको शूत्र

• प्रिमियम विदेशी पर्यटकहरुलाई तान्नुहोस्: यिनीहरु यहाँका मुख्य आम्दानीका स्रोत हुन् l यसर्थ, तातो पानी, भरपर्दो वाईफाई, आरामदायी कोठामार्फत यी पर्यटकहरुलाई आकर्षित गर्नुस l 

• छ महिनाको समयलाई योजनाबद्ध रुपमा उपयोग गर्नुहोस्: यहाँको व्यवसाय दुई मुख्य सिजनमा भर पर्दछ l यी महिनामा फरक फरक मुल्य निर्धारण गर्नुहोस् l चुस्त दुरुस्त सेवा दिनुहोस् l अफ–सिजनमा खर्च कटौती गर्नुहोस् l यस्तो खाले योजनालाई यहाँको व्यवसायिक पात्रो बनाउनुहोस् l 

• नयाँ भवनभन्दा सुविधा विस्तारमा लगानी गर्नुहोस्: विदेशी पर्यटकहरुका लागि पुरानै सेवा सुधार गर्दा बढी फाइदाजनक हुन्छ। हिटिङ, तातो पानी र इन्टरनेट जस्ता सुविधाले पर्यटकको अनुभवमा सुधार ल्याऊदछ l यो सुधार महँगो निर्माणभन्दा बहुमुल्य हुन्छ l 

• वर्षभरि टिक्ने मोडेल बनाउनुहोस्: नेपाली र सार्क पर्यटकहरुको सेवामार्फत वर्षभरि पर्यटक आइराख्ने वातावरण बनाउनुहोस् l यी समूहका लागि सस्तो र सरल अफर ल्याउनुहोस् l अफ–सिजनमा मर्मतसम्भार र नया रणनीति निर्माणमा लगाउनुहोस् l 

• आफ्नो नाम–प्रतिष्ठालाई जोगाई राख्नुहोस्: डिजिटल युगमा अनलाइन रिभ्यु नै यहाँको सबैभन्दा ठूलो प्रचार सामग्री हो। यसैले, सक्रिय रूपमा आफ्नो उपस्थिति देखाउनुहोस् l हरेक पर्यटकसंग प्रतिक्रिया लिनुहोस् l उत्कृष्ट सेवामार्फत सबैभन्दा राम्रो मार्केटिङ गर्नुहोस् ।