चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज नेपालको प्रमुख पर्यटकीय गन्तव्यहरू मध्ये एक हो, जहाँ हरेक वर्ष नेपाली तथा अन्तर्राष्ट्रिय पर्यटकहरू वन्यजन्तु अवलोकन, चरा अवलोकन र प्राकृतिक सौन्दर्यको आनन्द लिन भ्रमण गर्छन्।

सौराहामा लगभग १५० होटलहरू छन् l यी होटेलहरुको क्षमता प्रति दिन लगभग ७,२०० पाहुना अटाउने खालको छ l औसतमा भन्नु पर्दा, प्रति होटल लगभग २४ कोठा जति छन् भन्ने अनुमान गर्न सकिन्छl

Source:  OurTourism News 06/07/2025; Ichchhakamana News 20/02/2026 

यस सन्दर्भमा, यो प्रश्न एकदम स्वाभाविक छ: के यहाँको होटल क्षमता र पर्यटक संख्या बीच सन्तुलन छ? के हामीले पछिका दिनहरुमा आउने पर्यटक संख्याको आधारमा होटलहरू निर्माण गरेका छौं? वा हामीले केवल अनुमान र आशावादी भएर मात्र यी होटेलहरु खोलेका छौ ? 

यस ब्लगले तीन यथार्थपरक परिदृश्यहरू (हालकै अवस्था, बढी आए भने र कम आए भने) अन्तर्गत २०२६ को लागि अनुमानित मासिक पर्यटक संख्या र सो सङ्ख्यालाई चाहिने होटेलको बारेमा जानकारी दिन्छ। सौराहामा बस्ने पर्यटकको प्रतिशत (५०%, ७०% र ८०%) को आधारमा, यसले वास्तवमा कति होटलहरू आवश्यक पर्न सक्छन् भन्ने अनुमान गर्दछ।

*होटेलले पर्यटक बाहेक अन्य क्रियाकलाप (भोजभतेर वा व्यवसायिक जमघट) मार्फत पनि आम्दानी गर्ने हुँदा, ति पाटाहरु यसमा समावेश गरिएको छैन l 

सन् २०२६ का लागि गरिएको तीन परिदृश्य (अहिलेकै अवस्था, धेरै आए भने र कम आए भने) को प्रक्षेपणले चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जको पर्यटन मौसमी छ भन्ने प्रस्ट पार्दछ l तीनवटै परिदृश्यमा अक्टोबर महिना सबैभन्दा व्यस्त रहने देखिन्छ भने मार्च, अप्रिल, नोभेम्बर र डिसेम्बर पनि व्यस्त महिनाको रूपमा रहने देखिन्छ। जुन, जुलाई र अगस्ट महिना कम पर्यटक आउने देखिन्छ l 

तिनै परिदृश्यहरुको बारेमा थप जानकारी लिन, यो लिंकमा क्लिक गर्नुहोस् l  Chitwan National Park 

सन् २०२६ मा हालको अवस्था रहेमा ३६०,००० पर्यटकहरु यो ठाउँ आउने छन् l सबैभन्दा व्यस्त महिना अक्टोबरमा ६१,९२० पर्यटक आउने अनुमान छ। यी मध्ये कति प्रतिशत पर्यटक सौराहामा बस्छन् भन्ने कुराले आवश्यक होटल संख्या निर्धारण गर्दछ।

बढी पर्यटक आए भने, र ८०% पर्यटकहरु सौराहा कै होटेलमा बसे भने, असोज महिनामा जम्माजम्मी ७४ वटा होटेल भए पुग्छ l यो भनेको, हामीसंग अहिले भएको १५० होटेलको ४९% मात्र भए पुग्छ भनेको हो l

यस्तै, कम आए भने, र ८०% पर्यटकहरु सौराहा कै होटेलमा बसे भने, असोज महिनामा जम्माजम्मी ५६ वटा होटेल भए पुग्छ l यो भनेको, हामीसंग अहिले भएको १५० होटेलको ३७% मात्र भए पुग्छ भनेको हो l 

​चाहिने होटेल सङ्ख्या निकालेको तरिका

अक्टोबरमा आउने पर्यटक संख्या:  ६१,२९०; औषत आउने पर्यटक सङ्ख्या: ६१,९२०/३१=१,९९७

व्यस्त दिनमा कुल पर्यटक (औसत २ रात बसाइ):  १,९९७ × २ = ३,९९४

आवश्यक कोठा = (३,९९४ × प्रतिशत) ÷ २ जना प्रति कोठा =९९८.५ (५०% बसे भने)

आवश्यक होटल:  आवश्यक कोठा / २४ कोठा प्रति होटल (औसत) =998.5/24≈42

होटेलको क्षमता:  हाल भएको ७२०० क्षमतालाई १५० ले भाग गर्दा प्रति होटेल २४ कोठा हुने अवस्था देखिन्छ l

क्षेत्रीय होटल संघका निवर्तमान अध्यक्ष भट्टराई अहिले पाँचदेखि १० प्रतिशत मात्रै होटलमा ‘अकुपेन्सी’ रहेको बताउँछन्।

OurTourism News 06/07/2025

क्षेत्रीय होटल सङ्घ चितवनका अध्यक्ष ओमप्रकाश पाण्डे फेब्रुअरी, मार्च र अप्रिल महिना सौराहाको मुख्य पर्यटकीय मौसम भएको बताउनुहुन्छ । गत वर्ष यतिबेला होटलका ८० प्रतिशत कोठा भरिने गरेका उल्लेख गर्दै यस वर्ष ५० प्रतिशतभन्दा कम कोठा बुक भएका उहाँको भनाइ छ । 

Ichchhakamana News 20/02/2026

नेपाल भ्रमणमा आउने कुल विदेशी पर्यटक मध्ये ११.१% मात्र चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज भ्रमणमा आउने गर्छन । यसको अर्थ, नेपाल आउने १०० मध्ये ८९ जना पर्यटक चितवन नआइकन फर्किन्छन्।

हरेक संरक्षण क्षेत्र र राष्ट्रिय निकुन्जमा आउने पर्यटकको हिस्साको बारेमा थाहा पाउन, यहाँ क्लिक गर्नुहोस् l  Nepal Tourism

यस्तो अवस्थामा, चितवन भ्रमणमा आउने पर्यटकहरूको बसाइ अवधि बढाउनु अत्यन्तै आवश्यक छ। यदि हालको २ रातको बसाइलाई बढाएर ४-५ रात पुर्याउन सकियो भने, पर्यटक संख्या नबढीकनै होटलको अकुपेन्सी दर उल्लेखनीय रूपमा वृद्धि गर्न सकिन्छ। विश्वभरका पर्यटकीय गन्तव्यहरूले पर्यटकको बसाइ अवधि बढाउन विभिन्न रणनीति अपनाएका छन्, जसबाट चितवनले पनि धेरै कुरा सिक्न सक्छ।